Ahududu, sürekli olarak uzun yıllar bitki üzerinde kalan sürgünlere sahip değildir. Kök boğazında bulunan adventif tomurcuklardan süren kök sürgünleri önce otsu karakterde gelişirler daha sonra odunlaşırlar. Bu gelişim ilkbahardan sonbahara kadar devam eder. ikinci vejetasyon yılında bu sürgünler, az odunlaşabilen yan sürgünler meydana getirerek dallanırlar. Bu yan dalların uçlarında veya koltuklarında çiçek salkımı oluşmaktadır. Çeşitlere bağlı olarak sürgünler ve yapraklar üzerinde az veya çok dikensi tüyler bulunmaktadır.

Genç sürgünler yaz ortasına kadar ana bitki tarafından beslenmekte, daha sonra sürgünler kendi köklerini oluşturarak ertesi ilkbaharda ana bitkiden bağımsız olarak kendilerine yeterli hale gelmektedir. Yaşlı dallar o yılın sonunda ölmekte ve kök bağlantısı sona ermektedir.

 

 

Ahududu kökleri genelde sathi olarak gelişir ve çoğunlukla ilk 40 cm.lik toprak alanına yayılırlar. Ahududu sürgün gelişmesi ortalama hava sıcaklığı +5°C’yi bulduğu zaman başlamaktadır. Bir çok odunsu meyve ağaçları gibi sürgün gelişimi ve çiçeklenme meyve gelişimi ile rakip durumdadır. Yaz aylarında meydana gelebilecek kuraklık genç sürgünlerin oluşumunu baskı altına almakta ve ertesi yılın verimini düşürmektedir. Bazı çeşitlerin genç sürgünleri daha ilk yılda dallanmaya karşı eğilimli olup bun­larda ertesi yıl yeni bir dallanmaya karşı meyveler meydana gelir. Apikal dominansiyi kaldıracak şekilde genç sürgünlerin tepe tomurcukları alınırsa o yıl içersinde bütün yan sürgünler oluşabilmektedir.

 

Ahudududa kış dinlenmesine giriş sonbahardaki hava koşullarına bağlıdır. Kış dinlenmesi en yüksek noktasına Kasım ve Aralık aylarında erişmektedir. Sürgünler tam pişkinleşmeden yaprak dökümü olursa kış donlarından zarar görme olasılığı artmak­ladır.

Kırmızı ahududularında meyve tomurcuğu farklılaşması sürgün ucundan aşağıya doğru ilerlemektedir. Bu durum siyah ve mor ahududu çeşitlerinde daha az belirgindir. Çiçek salkımında önce en uçta bulunan çiçek açılmakta ve daha sonra bazaldakilerden bir tanesi açarak düzensiz ve spiral bir şeklinde diğerleri daha yavaş olmak kaydıyla bunu takip etmektedir. Kırmızı ahududularda ürün veren tomurcuklar donlardan zararlanacak olursa sekonder ve tersiyer tomurcuklardan süren lateraller de meyve üretebildiklerinden bu özellikleri ürünün emniyetini sağlamaktadır.

Çiçeklenme ekolojik faktörlere bağlı olarak değişmektedir. Genel olarak Mayıs ayının ikinci haftasına rastlamaktadır. Çiçeklenme süresi ilk meyvenin olgun­laşmasından kısa bir süre öncesine kadar devam etmektedir. İlk meyve olgunlaşması ise Haziran ayının ikinci haftasıdır. Ahududunun çiçek tertibi tipik 5'li düzendedir. Çiçek formülü S₅P₅A₀₀C₀₀ şeklindedir. Genel olarak erselik çiçek yapısındadırlar. Kırmızı ve siyah ahudu­du çeşitlerinin çoğu kendi kendini dölleyebilme yeteneğindedir. Mor ahududularda ise kendine uyuşmaz tiplere daha çok rastlanmaktadır. Bunun nedeni hibrit oluşlarıdır. Normal olarak kırmızı ve siyah ahududuları kendine verimli olup tozlanma için değişik çeşitlerin bir arada dikilmesine gerek yoktur. Tozlanma arılar ve böcekler vasıtasıyla olmakta, çiçeklenme döneminde arı kovanlarının bahçeye konulması tavsiye edilmek­tedir.

Çiçekler 5 gün süre ile döllenme kabiliyetini muhafaza eder. Bazı durumlarda kendi kendini dölleme tam olmayabilir. Meyve ekseni üzerindeki üzümcüklerin bir kısmı iyi gelişemez. Kolay parçalanan taneler döllenme noksanlığının bir işaretidir. Tek ürün veren bütün çeşitler sonbaharda meyve veren çeşitler gibi ikinci kez çiçek açmaya meyillidirler. Ancak bunların çiçek açmalarını sağlayan faktörler her yıl aynı şekilde etkili olmayabilir.

Ahududunda meyvelerin olgunlaşması sürgünlerin ucunda açan çiçeklerden başlayarak daha sonra yan sürgünlerdeki en son açan çiçeklerle son bulmaktadır. Ahudududa tomurcukların sürmesinden itibaren +5°'C'nin üzerindeki etkili sıcaklıklar toplamının en az 690°C olması halinde ilk olgunlaşma başlamaktadır. Birim alandan alınacak olan ürün miktarı üzerine bir çok faktör etki yapmak­tadır. Bu faktörler; metrekaredeki sürgün sayısı, meyve yan dal sayısı, yan daldaki meyve sayısı ve meyve büyüklüğüdür.

Kalın sürgünler ince olanlara göre daha fazla ürün taşırlar. Ahududu meyveleri çok sayıda üzümcüklerin birleşmesinden meydana gelmiştir. Meyveler,  birleşik salkım şeklindedir. Olgunlaşma esnasında ahududu meyve sapından hafifçe ayrılmaktadır. Hasat sırasında parmak arasında hafif bir çekme ile meyve sapından ayrılırlar. Ahudu­duda uzun konik, basık yuvarlak ve kısa konik olmak üzere meyve ve meyve sapı şekilleri vardır.

Ahududu çeşitleri meyvelerin renklerine göre kırmızı renkli ahududular, mor renkli ahududular, siyah renkli ahududular ve sarı renkli ahududular olmak üzere  dört grup altında toplanmaktadır.

Dünya üzerinde yetiştiriciliği en yaygın olan grup kırmızı renkli olan ahududu grubudur. Çok geniş ve üstün adaptasyon yeteneğinde olan kırmızı renkli ahududular daha çok tercih edilmektedir. Diğer renkteki çeşitlerin de ekonomik önemi vardır ancak gerek ülkemizde gerekse diğer ülkelerde henüz deneme aşamasındadırlar.

Mor renkli ahududu çeşitleri hastalık ve zararlılara karşı çok daha dayanıklıdırlar. Çok kuvvetli gelişme gösteren bu ahududular mayhoş bir tada sahip olduklarından daha çok reçel yapımında değerlendirilmektedirler.

Siyah renkli ahududu çeşitleri son derece stabil bir tada sahip olup oldukça standart ve düzgün şekilli meyve verirler. Renkleri itibariyle tüketicilerin tercihine bağlı olarak pazarlanabilme durumları az çok sınırlı kalabilir veya kalmaz. Bazı bölgelerde “siyah takke” olarak isimlendirilen bu ahududu çeşitleri yaygın olarak halk tarafından da tercih edilmektedir. Kırmızı çeşitler kadar dayanıklı olamayan bu çeşitlerin hastalık ve zararlılara karşı töleransları da zayıftır.

Sarı renkli ahududu çeşitleri ev bahçelerinde hobi amaçlı ve yerel pazarlara sunulmak üzere yetiştirilebilir. Meyveleri son derece yumuşaktır ve bitki başına verimleri de düşüktür.  

Günümüzde tanınmış ahududu çeşitleri uzun yıllar süren seleksiyon ve ıslah çalışmaları sonucu elde edilmişlerdir. Bunların içersinde yılda bir ürün verenler olduğu gibi iki kez ürün verenler de bulunmaktadır. Ahududu çeşitleri dik ve yatık gelişme durumuna göre de birbirlerinden ayrılmaktadır. Yetiştiricilikte çeşitlerin bu durumları dikkate alınarak terbiye ve destek sistemleri geliştirilmiştir.

Yüzlek kök sistemine sahip olan ahududu bitkisinin toprak üstünde kalan kısmı 2 yıllık iken toprak altı kısımları aktif gelişmelerini sürdürerek bitkinin hayatı boyunca canlı kalırlar (Şekil 3). Yeni oluşan sürgünler (Primocane) ilkbahar aylarında kökler üzerindeki gözlerden veya yaşlı dalların dip kısımlarında yer alan gözlerden çıkar. Birbirine benzeyen bu sürgünler yaz sonlarına doğru veya sonbahar aylarında çiçek tomurcuklarını oluşturmaktadır. Bir sonraki yıl bu sürgünlere 2 yaşlı dal (Floricane) denir ve   ilkbahar sonları ile yaz başlarında yan dallarından meyve verirler (Şekil 4).  Bu şekilde meyve verme döngüsüne sahip ahududu çeşitlerine yazlık veya Floricane meyve veren çeşitler denir. Meyve verdikten sonra bu sürgünler ölmektedir.

Ahududu çeşitlerinin bir kısmı ise yeni meydana gelen yıllık sürgünler üzerinde meyve verebilme yeteneğindedir. Bu özelliğe sahip çeşitlere ise sonbaharda meyve veren, yediveren  veya Primocane meyve veren çeşitler denir. Bu çeşitlerde yeni oluşan sürgünler belli bir boğum sayısına ulaştıktan sonra sürgün ucu çiçek oluşturma moduna döner ve çiçek gözleri meydana gelir. Bu olayın ardından yaz aylarında çiçeklenme ve sonbaharda da meyve tutumu gerçekleşir.  Kış aylarında meyve vermiş olan bu sürgünler budanarak çıkarılmazsa sonraki ilkbaharda Floricane olurlar ve bir önceki yıl büyümeyip meyve vermeyen yan tomurcuklardan sürgünler meydana gelir ve üzerlerinde meyveler oluşur.